Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN

https, https://ussh.vnu.edu.vn

GS.NGND Đinh Xuân Lâm – Nhà khoa học tiêu biểu hàng đầu, người Thầy mẫu mực

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Đinh Xuân Lâm, sáng ngày 25/2, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQGHN (VNU-USSH) phối hợp cùng Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức Triển lãm và Tọa đàm khoa học nhằm tôn vinh những cống hiến to lớn của ông đối với nền sử học nước nhà.
Sự kiện quy tụ hơn 100 nhà khoa học hàng đầu đến từ các trường đại học, viện nghiên cứu trên cả nước. Đây không chỉ là dịp để cùng nhìn lại, tôn vinh di sản khoa học của GS. Đinh Xuân Lâm mà còn là cơ hội để thế hệ trẻ tiếp nối tinh thần nghiên cứu, đổi mới và phát triển ngành sử học.
Là một trong những cây đại thụ của nền sử học Việt Nam hiện đại, GS. Đinh Xuân Lâm thuộc thế hệ những nhà sử học tiên phong của nước Việt Nam độc lập. Với những nghiên cứu xuất sắc về lịch sử Việt Nam cận – hiện đại, ông đã góp phần đặt nền móng cho trường phái Sử học Tổng hợp Hà Nội – trường phái sử học thực chứng. Nhắc đến ông, giới nghiên cứu không thể không nhớ đến danh xưng “Tứ trụ huyền thoại” của nền sử học Việt Nam đương đại: Lâm - Lê - Tấn - Vượng (GS Đinh Xuân Lâm, GS Phan Huy Lê, GS Hà Văn Tấn, GS Trần Quốc Vượng). Với tầm vóc và những đóng góp to lớn, GS. NGND Đinh Xuân Lâm mãi là tấm gương sáng về một nhà khoa học tận tâm, một người thầy mẫu mực, để lại di sản quý báu cho hậu thế.
gs lam 44 1485391671161 jpg
Cố GS. Trần Quốc Vượng, GS. Đinh Xuân Lâm, GS. Hà Văn Tấn, GS. Phan Huy Lê - "tứ trụ" huyền thoại của Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN) với người thầy của mình - GS. NGND Trần Văn Giàu và phu nhân


Giáo sư Đinh Xuân Lâm – Nhà sử học chân chính

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV đã khẳng định: “Hơn 90 năm tuổi đời, 70 năm gắn bó với sự nghiệp trồng người, hơn 60 năm nghiên cứu khoa học, GS Đinh Xuân Lâm đã để lại một di sản hết sức đồ sộ: hơn 500 công trình nghiên cứu về lịch sử Việt Nam cận đại, hàng nghìn học trò tài năng đã và đang đóng góp lớn cho nền giáo dục và khoa học nước nhà". Tầm ảnh hưởng của Giáo sư không chỉ giới hạn trong giới hàn lâm Việt Nam, mà còn lan tỏa trong cộng đồng học thuật quốc tế. Những nghiên cứu của ông không chỉ mang giá trị lịch sử, mà còn gợi mở những hướng đi mới cho giới nghiên cứu trẻ.
GS.TS Nguyễn Văn Khánh, Nguyên Hiệu trưởng Trường ĐHKHXH&NV, nhấn mạnh: "Giáo sư Đinh Xuân Lâm là tấm gương về tinh thần khoa học, sự kiên trì, sự sáng tạo và lối tư duy phản biện. Ông không ngại thay đổi quan điểm khi tiếp cận những phương pháp mới, những tài liệu chưa được khai thác". Với những cống hiến to lớn, Giáo sư Đinh Xuân Lâm đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Lao động hạng Nhất (2006), Huân chương Độc lập hạng Ba (2016). Đặc biệt, năm 2021, Giáo sư đã được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ với công trình "Phong trào chống chủ nghĩa thực dân ở Việt Nam" (2015). Di sản khoa học của Giáo sư Đinh Xuân Lâm sẽ mãi là kim chỉ nam dẫn dắt các thế hệ nhà sử học trẻ, góp phần vào sự phát triển của khoa học và giáo dục Việt Nam.
MG 8172
GS.TS Nguyễn Văn Khánh chia sẻ tại Toạ đàm
MG 8076
Một số công trình nghiên cứu xuất sắc của GS Đinh Xuân Lâm

Giải thưởng Đinh Xuân Lâm – Hành trình tiếp lửa đam mê sử học

Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Đinh Xuân Lâm – một tên tuổi lớn của nền sử học Việt Nam – đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giảng dạy và nghiên cứu lịch sử. Từ khi tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Văn khoa năm 1956, ông gắn bó trọn đời với Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội (nay là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội), truyền ngọn lửa đam mê và trách nhiệm cho nhiều thế hệ học trò.
Chia sẻ về cha mình, ông Đinh Xuân Thọ – con trai trưởng của cố giáo sư, Chủ tịch Quỹ Sử học Đinh Xuân Lâm – xúc động nhớ lại: Trong nhiều lần trò chuyện, cha tôi có tâm sự với 70 năm làm nghề dạy học, 60 năm gắn bó với lịch sử, ông thấu hiểu những gian truân mà giảng viên, nhà nghiên cứu trẻ phải đối mặt khi chọn con đường nghiên cứu và giảng dạy bộ môn này. Vì vậy, ông có tâm nguyện thành lập một quỹ học bổng để tiếp sức cho thế hệ kế cận, khuyến khích niềm đam mê sử học, góp phần thúc đẩy nền sử học nước nhà”.
Thực hiện di nguyện ấy, ngay sau khi Giáo sư Đinh Xuân Lâm qua đời vào năm 2017, Quỹ Sử học Đinh Xuân Lâm chính thức thành lập với sự đồng hành của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Khoa Lịch sử, gia đình cùng đông đảo học trò của thầy. Hằng năm, Quỹ trao tặng giải thưởng cho những sinh viên, thạc sĩ, tiến sĩ và nhà nghiên cứu trẻ có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực lịch sử. Từ quy mô ban đầu giới hạn tại các trường đại học từ Huế trở ra, đến năm 2024, giải thưởng đã mở rộng trên phạm vi toàn quốc.
Những con số ấn tượng sau 8 năm hoạt động (2017 – 2024) minh chứng cho sức lan tỏa của giải thưởng: 222 hồ sơ xét tặng từ 12 cơ sở đào tạo trên cả nước; 152 giải thưởng được trao, bao gồm: 104 sinh viên xuất sắc; 24 thạc sĩ tiềm năng; 20 tiến sĩ với những công trình nghiên cứu ý nghĩa; 4 công trình nghiên cứu lịch sử xuất sắc.

mg 0447
 
mg 0461

Giáo sư Đinh Xuân Lâm từng nói: “Nếu có kiếp sau, được chọn lại nghề, tôi vẫn chọn nghề dạy học”. Đó không chỉ là một lời khẳng định mà còn là minh chứng cho tình yêu, sự tận tụy và niềm tin của ông vào con đường mình đã chọn. Và đó cũng chính là lý do Quỹ Sử học Đinh Xuân Lâm không chỉ là một giải thưởng mà còn là một ngọn đuốc soi đường, tiếp lửa đam mê cho những người trẻ tiếp tục hành trình nghiên cứu và giảng dạy lịch sử – một lĩnh vực đầy thách thức nhưng cũng rất vinh quang.

Beige Scrapbook Art and History Presentation (1600 x 1066 px)


Nhà giáo nhân dân Đinh Xuân Lâm – Người thầy đáng kính trong lòng nhiều thế hệ

Từ sáng sớm, sảnh tầng 1 Nhà E, Trường ĐH KHXH&NV đã chào đón đông đảo các nhà khoa học, học trò nhiều thế hệ đến chiêm ngưỡng, tưởng nhớ những bậc “Sư biểu” – những người đặt nền móng và phát triển học phái “Sử học Tổng hợp”, trong đó có GS.NGND Đinh Xuân Lâm – một người thầy mẫu mực, đáng kính.

MG 8095
Hoithao 100nam GS Dinh Xuan Lam 2502 2025 (2)
Đại biểu tham dự chụp ảnh lưu niệm tại không gian trưng bày bức ảnh kỉ niệm về GS.NGND Đinh Xuân Lâm
MG 8117
Các giảng viên đã và đang công tác tại Bộ môn Lịch sử Việt Nam cận hiện đại - nơi Thầy Đinh Xuân Lâm đã công tác, gắn bó và giữ chức vụ Chủ nhiệm Bộ môn trong hơn 30 năm - chụp ảnh lưu niệm

Buổi Tọa đàm diễn ra trong không khí xúc động, tràn đầy tình thầy trò. Từ những học trò từng trực tiếp được Thầy giảng dạy, hướng dẫn đến những thế hệ chỉ biết Thầy qua giáo trình, công trình nghiên cứu – tất cả đều bày tỏ lòng tri ân sâu sắc.PGS.TS Tạ Thị Thúy xúc động chia sẻ: “GS Đinh Xuân Lâm là bậc quý nhân, người thầy vĩ đại, dấu ấn của Thầy in đậm trong tất cả những công trình nghiên cứu của tôi. Những đánh giá của Thầy về nhân vật lịch sử, cách mạng Việt Nam hay kinh tế - xã hội thời thuộc địa luôn mang tính gợi mở, toàn diện và sâu sắc.”
PGS.TS Nguyễn Văn Nhật, nguyên Viện trưởng Viện Sử học, nhấn mạnh: “Thầy không chỉ có những phát hiện mang giá trị nền tảng trong nghiên cứu sử học mà còn luôn tôn trọng sự thật lịch sử, sẵn sàng thay đổi quan điểm khi có dữ liệu mới. Thầy là chỗ dựa vững chắc cho học trò trong định hướng nghiên cứu".

MG 8179

PGS.TS Nguyễn Văn Nhật chia sẻ tại Toạ đàm

PGS.TS Đinh Quang Hải, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Nghiên cứu Lịch sử, khẳng định: “Với 92 bài viết trên Tạp chí, GS Đinh Xuân Lâm không chỉ định hướng mà còn góp phần điều chỉnh nhiều quan điểm lịch sử gây tranh cãi. Những nghiên cứu của Thầy đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, thôi thúc thế hệ trẻ dấn thân khám phá tri thức mới".

MG 8195

PGS.TS Đinh Quang Hải chia sẻ

Trong bộ quốc phục trang nghiêm, PGS.TS Bùi Xuân Đính đến từ rất sớm, đứng lặng trước những bức ảnh kỷ niệm về Thầy. “Dù bận rộn với giảng dạy, nghiên cứu, hội thảo, nhưng Thầy luôn dành thời gian đọc kỹ từng bài viết, góp ý tỉ mỉ và viết lời giới thiệu cho công trình của học trò. Được làm việc cùng Thầy, tôi trưởng thành và tự tin hơn rất nhiều".

MG 8225
PGS.TS Bùi Xuân Đính chia sẻ tại Toạ đàm

GS.TS Đỗ Quang Hưng nhấn mạnh: “Không thể đếm hết những công trình nghiên cứu của các học trò đã được GS Đinh Xuân Lâm đọc, góp ý và viết lời giới thiệu. Lời giới thiệu của Thầy không chỉ có giá trị học thuật mà còn là nguồn động viên quý giá, giúp thế hệ sau vững tin trên con đường nghiên cứu lịch sử". Năm 1988, khi được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, GS Đinh Xuân Lâm đã nói: “Huân chương vô giá đối với tôi chính là các thế hệ học trò – những người tôi đã góp phần đào tạo, những thế hệ đã và đang đóng góp có ích cho xã hội trên nhiều lĩnh vực”.

Nhà sử học Dương Trung Quốc (Tổng Thư kí Hội KH Lịch sử Việt Nam) dù không trực tiếp học GS Đinh Xuân Lâm nhưng từng có cơ hội làm việc cùng Thầy, chia sẻ: “Thầy luôn kiên trì, tận tâm với mọi công việc của Hội Sử học Việt Nam. Giọng nói trầm ấm, cách diễn đạt thuyết phục của Thầy đặc biệt cuốn hút khi đề cập đến những vấn đề lịch sử ‘nhạy cảm’ còn nhiều tranh luận”.

MG 8231

Nhà sử học Dương Trung Quốc phát biểu chia sẻ kỉ niệm sâu sắc về Thầy Đinh Xuân Lâm

GS Vũ Dương Ninh, một trong những học trò đầu tiên của Thầy, hồi tưởng: “Buổi đầu tiên được nghe Thầy giảng, tôi đã bị cuốn hút bởi đôi mắt sáng, giọng nói truyền cảm và kiến thức uyên thâm. Chính Thầy đã truyền cho tôi niềm đam mê sử học, giúp tôi kiên định theo đuổi con đường này suốt cả đời”.

MG 8210

Ở tuổi xưa nay hiếm nhưng GS Vũ Dương Ninh vẫn nhớ kỉ niệm về buổi học đầu tiên được nghe Thầy Đinh Xuân Lâm giảng bài cách đây đã gần 70 năm

Lễ kỷ niệm và tọa đàm do Trường ĐH KHXH&NV phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức không chỉ là dịp tri ân một người thầy vĩ đại mà còn là minh chứng cho tình thầy trò bền chặt. Bác sĩ Đặng Phương Lan, con dâu trưởng của Giáo sư, Đồng chủ tịch Quỹ Sử học Đinh Xuân Lâm, xúc động chia sẻ: “Gia đình chúng tôi luôn trân quý tình cảm của mọi người dành cho cha tôi và sẽ tiếp tục đồng hành để lan tỏa di sản của ông, đặc biệt là phát triển Quỹ Sử học Đinh Xuân Lâm.”

MG 8243

Bác sĩ Đặng Phương Lan bày tỏ xúc động trước tình cảm Trường ĐHKHXH&NV, Khoa Lịch, Hội KH Lịch sử Việt Nam và các thế hệ học trò dành cho Giáo sư Đinh Xuân Lâm

Nhân dịp này, Trường ĐH KHXH&NV đã phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức trưng bày hàng ngàn bức ảnh về cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến của GS Đinh Xuân Lâm – một người thầy tận tụy, nhà khoa học xuất sắc và người truyền cảm hứng cho bao thế hệ sử gia Việt Nam.

Báo chí đưa tin:

Triển lãm và Tọa đàm nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Đinh Xuân Lâm 
Ký ức về Giáo sư Đinh Xuân Lâm, một trong “tứ trụ” của Sử học Việt Nam
GS Đinh Xuân Lâm: Người thầy nhiệt huyết, nhà sử học hàng đầu của đất nước
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây